Yuba County Five:

Snjórinn hafði loksins hopað nógu mikið til að opna fjöllin aftur.

Í marga mánuði hafði veturinn lokað svæðinu af. Vegir höfðu horfið undir snjó, skógarstígar orðið ófærir og stór svæði í Plumas National Forest legið utan seilingar þeirra sem leituðu að fimm mönnum sem höfðu horfið eina kalda nótt í febrúar.

Nú var vorið komið.

En það sem veturinn hafði falið var enn þarna.

Skálinn stóð afskekktur meðal trjánna.

Hann tilheyrði skógarþjónustunni og var ætlaður fólki sem vann eða dvaldi á svæðinu. Engin ástæða var til að halda að þar inni væri svar við ráðgátu sem hafði byrjað meira en þremur mánuðum áður.

Samt var eitthvað ekki eins og það átti að vera.

Gluggi hafði verið brotinn.

Inni var kyrrt.

Loftið hafði staðið lengi óhreyft.

Og einhvers staðar inni í byggingunni var lykt sem átti ekki heima í yfirgefnum skála.

Þeir sem komu að staðnum fóru inn.

Fyrst sáu þeir hversdagslega hluti.

Húsgögn.

Birgðir.

Mat.

Búnað sem hafði verið skilinn eftir fyrir þá sem kynnu að þurfa á honum að halda.

Svo kom rúmið.

Eitthvað lá á því.

Lök höfðu verið lögð hvert yfir annað. Ekki eitt eða tvö, heldur mörg. Þau huldu mannslíkamann undir þeim og voru dregin upp yfir höfuðið.

Einhver hafði breitt yfir hann.

Þeir færðu sig nær.

Maðurinn hafði verið þarna lengi.

Líkami hans var orðinn skelfilega grannur. Maður sem hafði verið stór og þrekinn þegar hann hvarf hafði misst stóran hluta líkamsþyngdar sinnar. Fætur hans báru merki alvarlegra frostskemmda. Kuldi, hungur og tími höfðu skilið eftir sig ummerki sem ekki var hægt að misskilja.

Við rúmið voru persónulegir munir hans.

Veski.

Peningar.

Skartgripir.

Engin augljós merki um að einhver hefði rænt hann.

Engin einföld skýring á því hvers vegna hann var þarna.

Maðurinn hét Theodore „Ted“ Weiher.

Hann var einn af fimm vinum sem höfðu horfið eftir körfuboltaleik í Chico að kvöldi 24. febrúar.

En Ted var ekki það eina sem fannst í skálanum.

Þar var matur.

Mikið af honum.

Hluti birgðanna hafði verið opnaður og borðaður. Einhver hafði vitað hvernig ætti að komast í dósirnar og einhver hafði lifað þar inni nógu lengi til að nota þær.

En meiri matur var enn ósnertur.

Þar var einnig búnaður sem hefði getað veitt hita.

Hann hafði ekki verið notaður.

Þeir sem rannsökuðu staðinn horfðu á rúmið.

Síðan á birgðirnar.

Síðan aftur á manninn sem lá undir lökunum.

Eitthvað hafði gerst hér.

Ekki aðeins dauði.

Líf.

Barátta sem hafði staðið yfir löngu eftir að umheimurinn taldi að mennirnir fimm hefðu annaðhvort látist í snjónum eða horfið einhvers staðar þar sem enginn myndi finna þá.

Ted hafði komist hingað.

Hann hafði ekki dáið fyrstu nóttina.

Hann hafði lifað.

Hversu lengi var síðar deilt um. Mat sérfræðinga var ekki á einn veg og nákvæmur tími hefur aldrei verið staðfestur með fullri vissu.

En eitt var ljóst.

Á meðan fjölskyldur mannanna leituðu.

Á meðan lögregla reyndi að skilja hvers vegna bíll þeirra hafði fundist langt frá heimleiðinni.

Á meðan snjórinn lokaði fjöllunum.

Var Ted Weiher enn á lífi einhvers staðar inni í þeim.

Og hann var ekki endilega einn.

Skór annars manns úr hópnum fundust í skálanum.

Gary Mathias.

Gary sjálfur var ekki þar.

Hann hefur aldrei fundist.

Þremur mánuðum áður hafði ekkert af þessu gerst.

Enginn skáli.

Engin leit.

Enginn yfirgefinn bíll í fjöllunum.

Engar fjölskyldur sem biðu eftir símtali sem kom ekki.

Það var bara föstudagskvöld.

Fimm vinir voru á leið á körfuboltaleik.

Daginn eftir ætluðu þeir sjálfir að spila.

Jack Madruga ók.

Ted Weiher var með honum.

Bill Sterling.

Jackie Huett.

Gary Mathias.

Þeir fóru til Chico til að horfa á liðið sem þeir héldu með.

Leikurinn fór eins og þeir vonuðu.

Eftir hann komu þeir við í verslun og keyptu snarl fyrir ferðina heim.

Síðan settust þeir aftur inn í Mercury Montego-bílinn.

Hurðirnar lokuðust.

Vélin fór í gang.

Frá Chico lá einföld leið suður, heim til fjölskyldna þeirra.

Þeir þekktu hana.

Þeir höfðu ástæðu til að fara heim.

Morguninn eftir beið þeirra körfuboltaleikur sem þeir höfðu undirbúið sig fyrir.

En Mercury-bíllinn fór ekki heim.

Einhvers staðar eftir að þeir yfirgáfu Chico breyttist ferðin.

Enginn veit hvar.

Enginn veit hvers vegna.

Bíllinn sneri í átt að fjöllunum.

Og eftir þann punkt hefur enginn getað sagt með vissu hvað gerðist inni í honum.

Aðeins hvar hann endaði.

Tómur.

Í snjónum.

Langt frá leiðinni sem fimm vinir áttu að hafa farið.

Á rúminu beið körfuboltabúningurinn.

Hann hafði verið lagður til hliðar fyrir morgundaginn, ásamt því sem þurfti fyrir leikinn. Skórnir áttu að vera hreinir. Fötin tilbúin. Ekkert mátti tefja þegar morgunninn kæmi.

Dagurinn eftir skipti máli.

Gateway Gators áttu að spila fyrsta leik sinn í móti sem tengdist Special Olympics. Verðlaunin fyrir sigurliðið voru ekki aðeins bikar eða viðurkenning.

Sigur gat þýtt ferð til Los Angeles.

Fyrir mennina fimm var þetta ekki einhver leikur sem mætti missa af.

Körfubolti var stór hluti af lífi þeirra.

Þeir spiluðu saman.

Þeir horfðu á leiki saman.

Og þegar þeir hittust var íþróttin oft það sem dró þá saman.

Jack Madruga.

Ted Weiher.

Bill Sterling.

Jackie Huett.

Gary Mathias.

Fimm vinir sem þekktust í gegnum Gateway-áætlunina á Yuba-svæðinu og spiluðu saman með Gateway Gators. Þeir voru á aldrinum 24 til 32 ára og bjuggu allir hjá fjölskyldum sínum.

Síðar, þegar hvarf þeirra varð að ráðgátu sem blaðamenn, lögreglumenn og áhugafólk um óleyst mál reyndu að skilja, var auðvelt að tala um þá sem eina heild.

Yuba County Five.

En þetta kvöld var ekkert slíkt heiti til.

Þeir voru bara fimm vinir að fara saman á körfuboltaleik.

Jack Madruga var þrítugur.

Vinir hans kölluðu hann gjarnan Doc.

Hann hafði þjónað í hernum og var einn tveggja úr hópnum sem hafði ökuréttindi. Og þetta föstudagskvöld var það bíllinn hans sem átti að flytja þá til Chico og aftur heim.

1969 Mercury Montego.

Tveggja dyra bíll, ljós að lit með grænbláum blæ, stór að bandarískum hætti og Jack þótti vænt um hann.

Ferðin var ekki ævintýri.

Chico var um áttatíu kílómetrum norður af heimahögum þeirra. Leiðin tók um klukkustund og Jack hafði farið hana áður. (Wikipedia)

Þetta átti að vera einfalt.

Keyra norður.

Horfa á leik.

Keyra heim.

Sofa.

Vakna og mæta í eigið mót.

Enginn hafði ástæðu til að pakka fyrir annað.

Þess vegna voru þeir heldur ekki klæddir fyrir fjöll.

Engir þungir vetrarjakkar.

Enginn sérstakur útivistarbúnaður.

Enginn undirbúningur fyrir langa dvöl í snjó.

Þeir voru að fara í íþróttahús í Chico og síðan heim aftur. (Wikipedia)

Ted Weiher var elstur, 32 ára.

Hann var stór maður, líkamlega sterkur og hafði lengi verið náinn vinur Bills Sterling. Jackie Huett, yngsti maðurinn í hópnum, leit einnig til Teds sem eins konar stóra bróður. (PodScripts)

Ted hafði eitt áhyggjuefni varðandi morgundaginn.

Hann mátti ekki sofa yfir sig.

Hann var þekktur fyrir að sofa fast og hafði því lagt áherslu á að fjölskyldan sæi til þess að hann vaknaði tímanlega.

Leikurinn var of mikilvægur.

Bill Sterling, 29 ára, hafði einnig undirbúið sig fyrir mótið.

Það sama átti við um hina.

Föt og búningar biðu heima.

Þeir ætluðu aftur þangað um kvöldið. (Sacramento Bee)

Það er lítið smáatriði.

Næstum ómerkilegt.

Föt sem liggja á rúmi.

Skór sem bíða morgunsins.

En eftir þessa nótt myndu slík hversdagsleg ummerki fá allt aðra merkingu.

Þau sýndu ekki menn sem ætluðu að hverfa.

Þau sýndu menn sem ætluðu heim.

Jackie Huett var 24 ára.

Hann var yngstur þeirra fimm og hafði náin tengsl við Ted. Þeir sem þekktu hópinn lýstu vináttunni þannig að Ted hefði tekið Jackie undir sinn verndarvæng. (PodScripts)

Svo var Gary Mathias.

Hann var 25 ára og hafði komið síðar inn í vinahópinn en hinir.

Gary var einnig öðruvísi að einu leyti sem átti síðar eftir að verða endurtekið aftur og aftur þegar fólk reyndi að skýra hvað gerðist.

Hann hafði sögu um geðrænan vanda og var á lyfjameðferð.

En það sem síðar varð að þægilegri skýringu í sumum endursögnum málsins var ekki endilega sú mynd sem fjölskylda hans sá í febrúar 1978.

Gary hafði samkvæmt fjölskyldu sinni verið stöðugur á meðferðinni.

Hann vann.

Hann spilaði körfubolta.

Hann átti vini.

Og hann hlakkaði til leiksins daginn eftir. (AnomalyDesk)

Það er mikilvægt vegna þess sem kom síðar.

Geðræn saga Garys hefur stundum verið notuð eins og hún geti ein og sér fyllt í eyðurnar eftir að mennirnir yfirgáfu Chico.

Hún getur það ekki.

Það er ekkert staðfest svar við því hvers vegna bíll Jacks endaði í fjöllunum.

Og ekkert sem liggur fyrir sýnir að Gary hafi einn tekið ákvörðunina sem leiddi þá þangað.

Síðdeginu leið.

Heima hjá mönnunum var undirbúningurinn fyrir laugardaginn meira og minna búinn.

En áður en þeir sjálfir ættu að spila var einn leikur sem þeir vildu sjá.

UC Davis var að spila útileik gegn Chico State.

Þeir héldu með Davis.

Og því var ákveðið að fara.

Jack tók Mercuryinn.

Einn af öðrum komu vinirnir saman.

Hurð opnaðist.

Sæti fylltist.

Önnur hurð lokaðist.

Fimm fullorðnir menn voru loks komnir í bílinn.

Vélin fór í gang.

Fyrir fjölskyldurnar var ekkert sérstakt við að sjá þá fara.

Þeir voru vinir.

Þeir höfðu farið saman á leiki áður.

Jack þekkti leiðina.

Og þeir höfðu mjög góða ástæðu til að koma aftur um kvöldið.

Morgundagurinn beið þeirra.

Mercuryinn ók norður í átt að Chico.

Landslagið þarna var ekki það sem síðar átti eftir að skilgreina síðustu daga þeirra.

Engir djúpir snjóskaflar.

Enginn afskekktur skáli.

Engir skógarvegir sem hurfu inn á milli trjánna.

Þeir voru enn niðri í Sacramento-dalnum.

Á leið í upplýst íþróttahús.

Þegar þeir komu til Chico var leikurinn fram undan og ekkert bendir til þess að neitt óvenjulegt hafi gerst á ferðinni.

Þeir komu á áfangastað.

Þeir fóru inn.

Þeir horfðu á leikinn.

Vitni mundu síðar eftir þeim þar.

UC Davis vann.

Fyrir fimm menn sem sjálfir áttu að spila mikilvægan leik morguninn eftir gat kvöldið varla hafa farið betur. (Sacramento Bee)

Þeir gengu aftur út að bílnum.

Það var orðið seint.

Heima biðu fjölskyldurnar.

Á rúmum biðu búningarnir.

Og eftir nokkrar klukkustundir áttu þeir að vakna og undirbúa sig fyrir sinn eigin leik.

Áður en þeir yfirgáfu Chico ákváðu þeir þó að stoppa einu sinni enn.

Litla verslun skammt frá íþróttahúsinu var við það að loka.

Hún hét Behr’s Market.

Þangað óku þeir.

Og þar myndu fimm vinir sjást saman í síðasta sinn sem hægt hefur verið að staðfesta með vissu.

Klukkan var að nálgast tíu þegar þeir komu að Behr’s Market.

Verslunin var aðeins nokkrum húsaröðum frá háskólasvæðinu. Fyrir afgreiðslumanninn var vinnudagurinn nánast búinn. Fyrir Jack Madruga, Ted Weiher, Bill Sterling, Jackie Huett og Gary Mathias var þetta aðeins stutt stopp áður en þeir héldu heim.

Leiknum var lokið.

UC Davis hafði unnið Chico State.

Daginn eftir biðu þeirra eigin búningar, þeirra eigin lið og þeirra eigin leikur.

Það var ekkert í kvöldinu sem gaf til kynna að mennirnir væru á leið annað en heim.

Þeir gengu inn í verslunina rétt fyrir lokun.

Afgreiðslumaðurinn mundi síðar eftir þeim, meðal annars vegna þess að hann hafði verið að reyna að loka þegar hópurinn kom inn. Mennirnir tóku ekki mikið.

Eina Hostess-kirsuberjaböku.

Eina Langendorf-sítrónuböku.

Snickers.

Marathon-súkkulaðistykki.

Tvær Pepsi.

Og um einn og hálfan lítra af mjólk.

Smáinnkaup fyrir bílferðina suður.

Síðan greiddu þeir fyrir og fóru út. (The Washington Post)

Það er freistandi að leita að einhverju í þessari stund.

Einhverju óvenjulegu.

Ókunnugum manni sem fylgdist með þeim úr horni verslunarinnar.

Bíl sem beið úti.

Rifrildi.

Símtali.

Einhverri setningu sem einn þeirra sagði og enginn skildi mikilvægið á fyrr en síðar.

En heimildirnar gefa okkur ekkert slíkt.

Síðasta staðfesta myndin af mönnunum fimm saman er næstum pirrandi hversdagsleg.

Fimm vinir.

Snarl.

Gos.

Mjólk.

Bíll sem beið fyrir utan.

Og heimferð sem átti ekki að vera löng.

Það er allt.

Enginn vissi þá að afgreiðslumaðurinn væri líklega síðasti óháði vitnisburðurinn um alla fimm saman á lífi. Sacramento Bee, sem áratugum síðar fór yfir gögn málsins og ræddi við aðstandendur og rannsakendur, lýsir Behr’s Market sem síðasta staðnum þar sem staðfest er að þeir hafi sést á lífi. (Sacramento Bee)

Þeir gengu út.

Settust aftur inn í Mercuryinn.

Jack Madruga var við stýrið samkvæmt frásögnum fjölskyldnanna; þær sögðu síðar að hann leyfði öðrum almennt ekki að aka bílnum sínum. (The Washington Post)

Svo óku þeir af stað.

Ef kvöldið hefði haldið áfram eins og ætlað var hefði sagan líklega endað þar.

Mercuryinn hefði farið suður frá Chico.

Ljós bæjarins hefðu smám saman horfið í baksýnisspeglinum.

Snarlið hefði klárast á leiðinni.

Einn eftir annan hefðu mennirnir komið heim.

Ted hefði farið að sofa með þá vitneskju að fjölskyldan myndi sjá til þess að hann svæfi ekki yfir sig.

Gary hafði sjálfur lagt mikla áherslu á það sama: morguninn eftir mátti hann ekki sofa of lengi. Mótið beið. (The Washington Post)

En eitthvað gerðist eftir Behr’s Market.

Og hér breytist sagan.

Ekki vegna þess að við vitum hvað gerðist.

Heldur vegna þess að við vitum það ekki.

Við vitum ekki hvað var sagt inni í Mercury-bílnum.

Við vitum ekki hvort einhver lagði til að breyta leiðinni.

Við vitum ekki hvort þeir ætluðu einhvers staðar áður en þeir færu heim.

Við vitum ekki hvort þeir villtust.

Við vitum ekki hvort þeir urðu hræddir.

Við vitum ekki hvort þeir hittu einhvern.

Og við vitum ekki hvort það sem varð til þess að þeir héldu í átt að fjöllunum byrjaði yfirhöfuð í Chico.

Það eina sem hægt er að rekja með vissu er bilið á milli tveggja staða.

Annar þeirra var upplýst verslun í borginni.

Hinn var fjallvegur sem fjölskyldur þeirra sögðu að mennirnir hefðu enga ástæðu til að vera á.

Á milli þeirra liggja um það bil sjötíu mílur.

Og enginn áreiðanlegur vitnisburður segir okkur hvað gerðist á þeim leiðarkafla. (The Washington Post)

Inni í bílnum voru fjögur kort.

Þar á meðal kort af Kaliforníu.

Þau myndu síðar finnast snyrtilega samanbrotin í hanskahólfinu. (The Washington Post)

Það segir okkur ekki hvort einhver opnaði þau þessa nótt.

Það segir okkur ekki hvort mennirnir töldu sig vita hvert þeir voru að fara.

En það verður erfiðara að horfa á þessi kort eftir á.

Vegna þess að leiðin heim var ekki flókin.

Frá Chico lá heimferðin í meginatriðum suður aftur niður Sacramento-dalinn.

Fjöllin sem Mercuryinn endaði síðar í voru í aðra átt.

Til að komast þangað þurfti ferðin einhvers staðar að breytast.

Hvort sú breyting var viljandi vitum við ekki.

Ein möguleg skýring kom síðar fram.

Gary Mathias þekkti fólk í Forbestown. Rannsakendur komust að því að á leið um það svæði var beygja sem auðvelt gat verið að missa af að næturlagi. Héldi ökumaður áfram eftir röngum vegi gat hann farið norður í átt að fjöllunum.

Það leit um stund út eins og mögulegur þráður.

Kannski höfðu þeir ætlað að hitta vini Garys.

Kannski höfðu þeir aðeins tekið ranga beygju.

En þegar rannsakendur ræddu við fólkið í Forbestown sagðist það ekki hafa séð Gary í um ár. Engin staðfest heimild sýnir að hópurinn hafi verið á leið þangað þetta kvöld. (The Washington Post)

Kenningin skýrði því mögulega hvernig bíll gæti hafa farið í ranga átt.

Hún skýrði ekki hvers vegna mennirnir héldu áfram.

Því lengra sem þeir óku, því minna líktist vegurinn heimferð.

Bæjarljósin urðu færri.

Byggðin þynntist út.

Vegurinn lá hærra.

Og einhvers staðar fram undan tók snjórinn við.

Það var hálft tungl þessa nótt.

Himinninn var heiðskír.

Uppi í fjöllunum voru snjóskaflar sums staðar orðnir gríðarlega djúpir eftir vetrarveðrin. (The Washington Post)

Ted hafði ekki klætt sig fyrir slíkar aðstæður.

Áður en hann fór hafði amma hans meira að segja bent honum á að hann þyrfti úlpu.

Ted taldi þess enga þörf.

Hann var jú ekki að fara upp í fjöll.

Hann var að fara á körfuboltaleik. (The Washington Post)

Nokkrum klukkustundum síðar var Mercury Montego-bíllinn kominn inn á grófan og afskekktan fjallveg.

Hann var þungur.

Lágur undir.

Vegurinn var illa farinn, skorinn rásum og holum.

Samt hélt bíllinn áfram upp.

Lengra frá Chico.

Lengra frá heimilunum þar sem búningarnir biðu.

Lengra inn í kuldann.

Við vitum ekki hvað mennirnir sáu fram undan.

Við vitum ekki hvað þeir sögðu hver við annan.

Við vitum aðeins hvar bíllinn fannst fjórum dögum síðar.

Við snjólínuna.

Tómur.

Lyklalaus.

Með bensín á tankinum.

Og með umbúðirnar utan af matnum frá Behr’s Market enn inni í honum. (The Washington Post)

Næstum allt sem þeir höfðu keypt var búið.

Aðeins hálft Marathon-súkkulaðistykki var eftir. (The Washington Post)

Það var síðasta hversdagslega smáatriðið úr kvöldinu í Chico.

Eftir það voru aðeins fjöllin.

Eftir Behr’s Market hverfa þeir úr augum okkar.

Það er sá punktur í sögunni þar sem staðreyndirnar hætta að mynda samfellda röð.

Við vitum hvar mennirnir fimm voru rétt fyrir klukkan tíu.

Við vitum hvar bíllinn þeirra fannst fjórum dögum síðar.

En nóttin þar á milli er að mestu auð.

Enginn þeirra gat síðar sagt hvað gerðist.

Enginn staðfestur sjónarvottur sá Mercury-bílinn taka beygjuna sem breytti ferðinni.

Og enginn veit hver tók ákvörðunina.

Kannski var hún tekin án þess að nokkur þeirra áttaði sig strax á því hversu afdrifarík hún yrði.

Frá Chico lá eðlileg heimleið suður.

Mercuryinn fór ekki þá leið.

Einhvern tíma eftir að mennirnir yfirgáfu borgina stefndi bíllinn þess í stað austur og síðan upp í átt að Sierra Nevada-fjöllunum.

Það var ekki lítil frávik frá leiðinni.

Því lengra sem þeir héldu áfram, því augljósara hlýtur að hafa orðið að þeir voru ekki lengur á venjulegri heimferð.

Bæirnir urðu færri.

Vegurinn hækkaði.

Nóttin varð kaldari.

Að lokum tók við afskekktur fjallvegur inn í Plumas National Forest.

Jack Madruga var þar á bíl sem fjölskylda hans sagði að honum þætti sérstaklega vænt um.

Og vegurinn var ekki góður við slíkan bíl.

Mercuryinn var lágur undir.

Fjallvegurinn var hins vegar grófur, með djúpum hjólförum, holum og ójöfnum sem gátu auðveldlega skemmt undirvagn fólksbíls.

Samt hélt einhver áfram að aka.

Hægt.

Varlega.

Lengra inn.

Þetta átti síðar eftir að vekja athygli rannsakenda.

Þegar bíllinn fannst var undirvagn hans furðu lítið skemmdur miðað við veginn sem hann hafði farið. Það benti til þess að ökumaðurinn hefði farið varlega yfir verstu kaflana.

Það eitt segir okkur ekkert um hvers vegna þeir voru þarna.

En það gerir eina einföldustu skýringuna aðeins óþægilegri.

Ef þeir höfðu einfaldlega villst — hvers vegna héldu þeir svona lengi áfram?

Jack Madruga var ekki maður sem fjölskyldan tengdi við fjallaferðir.

Hann hafði þjónað í hernum og ekið vörubíl þar, en aðstandendur sögðu hann hvorki hafa áhuga á útilegum né kulda. Þeir töldu hann ekki þekkja þennan fjallveg.

Bill Sterling hafði heldur ekki sérstaka ástæðu til að vilja fara þangað. Fjölskylda hans hafði tengsl við sumarhús í Bucks Lake-svæðinu, en samkvæmt frásögnum aðstandenda hafði Bill ekki sérstakan áhuga á ferðum þangað.

Og mennirnir voru ekki búnir fyrir það sem beið þeirra.

Þeir höfðu farið að heiman til að sitja inni í íþróttahúsi.

Ekki til að ganga um fjöll að vetrarlagi.

Ted Weiher hafði meira að segja farið út án þykkrar úlpu.

Þegar amma hans hafði bent honum á það áður en hann fór hafði honum ekki þótt ástæða til að hafa áhyggjur.

Hann var ekki að fara neitt þar sem hann þyrfti slíka flík.

Það var að minnsta kosti áætlunin.

Eftir því sem Mercuryinn hækkaði breyttist landslagið.

Snjór lá meðfram veginum.

Skógurinn lokaði sig kringum hann.

Ljós byggðarinnar voru langt að baki.

Hér þarf að gæta að einu.

Við getum ímyndað okkur hvað það hefði verið eins að sitja í bílnum.

Við getum ímyndað okkur framljósin renna yfir trjábolina og veginn þrengjast fyrir framan þá.

En við vitum ekki hvað mennirnir hugsuðu.

Við vitum ekki hvort þeir voru áhyggjufullir.

Við vitum ekki hvort þeir vissu nákvæmlega hvar þeir voru.

Við vitum ekki einu sinni hvort þeir töldu sig vera villta.

Það eina sem fjallvegurinn segir okkur er að þeir héldu áfram.

Þar til þeir gerðu það ekki lengur.

Einhvers staðar við snjólínuna stöðvaðist Mercuryinn.

Framundan var snjór.

Dekkin höfðu spólað.

Við fyrstu sýn hefði mátt ætla að bíllinn hefði einfaldlega fest sig og mennirnir neyðst til að yfirgefa hann.

Það hefði verið skýring sem allir gátu skilið.

Fimm menn villast.

Bíllinn festist.

Þeir fara út til að leita hjálpar.

Harmleikurinn tekur við.

En þegar bíllinn var síðar skoðaður varð sú skýring síður einföld.

Mercuryinn var ekki fastur þannig að augljóslega hefði verið ómögulegt að ná honum lausum.

Rannsakendur töldu að fimm fullorðnir menn hefðu líklega getað ýtt honum aftur niður á fastara undirlag.

Enn var bensín á tankinum.

Og þegar vélin var síðar tengd fram hjá kveikjulásnum fór hún í gang.

Bíllinn hafði ekki einfaldlega gefist upp.

Mennirnir höfðu yfirgefið hann.

Það er munurinn sem gerir þessa nótt svo erfiða að skilja.

Ef vélin hefði verið ónýt væri næsta ákvörðun rökrétt.

Ef bíllinn hefði sokkið djúpt í snjó væri næsta ákvörðun skiljanleg.

Ef bensínið hefði verið búið væri næsta ákvörðun næstum óhjákvæmileg.

En ekkert af þessu virðist hafa átt við.

Þeir höfðu skjól inni í bílnum.

Þeir höfðu bensín.

Þeir voru illa klæddir fyrir kuldann fyrir utan.

Og þeir voru langt frá byggð.

Samt fóru allir fimm út.

Við vitum ekki hvenær.

Við vitum ekki hvers vegna.

Og við vitum ekki hvort þeir fóru sjálfviljugir.

Það síðasta er mikilvægt.

Það eru engin staðfest sönnunargögn um að annar einstaklingur hafi neytt þá úr bílnum. Engin staðfest ummerki um árás fundust þar.

En á sama hátt fannst ekkert sem útskýrði hvers vegna fimm menn myndu velja að yfirgefa tiltölulega öruggt skjól bílsins og ganga út í vetrarnóttina.

Svo kemur eitt smáatriði sem gerir myndina enn undarlegri.

Lyklarnir voru ekki í bílnum.

Í fyrstu var ekki vitað hvað hafði orðið um þá.

Mörgum mánuðum síðar, þegar líkamsleifar Jack Madruga fundust í fjöllunum, greindi Sacramento Bee síðar frá því eftir yfirferð á gögnum málsins að bíllyklarnir hefðu verið í buxnavasa hans.

Ef gögnin eru rétt túlkuð þýðir það að Jack virðist hafa tekið lyklana með sér þegar hann yfirgaf Mercuryinn.

Hann hafði því ekki einfaldlega gengið frá bílnum eins og hann ætlaði aldrei að sjá hann aftur.

Að minnsta kosti er það ein möguleg túlkun.

Hann tók það eina með sér sem hann þyrfti til að ræsa hann aftur.

Samt sneri hann aldrei aftur.

Nóttin hélt áfram.

Mercuryinn stóð eftir við snjólínuna.

Inni í honum voru kortin.

Umbúðirnar frá Behr’s Market.

Hálft Marathon-súkkulaðistykki.

Og tómu sætin þar sem fimm menn höfðu setið aðeins nokkrum klukkustundum áður.

Fyrir utan lá fjallvegurinn áfram inn í myrkrið.

Einhvers staðar á honum gengu Jack Madruga, Ted Weiher, Bill Sterling, Jackie Huett og Gary Mathias frá bílnum.

Við vitum að minnsta kosti að sumir þeirra komust langt.

Miklu lengra en nokkur hefði búist við.

En áður en snjórinn lokaði sögunni kom annar maður inn í hana.

Hann var einn á sama fjallvegi þessa nótt.

Bíllinn hans hafði einnig stöðvast.

Og síðar sagðist hann hafa séð ljós í myrkrinu — og heyrt raddir.

Um það bil fimmtíu metrum lengra upp eftir fjallveginum stóð annar bíll fastur.

Volkswagen.

Eigandi hans hét Joseph Schons.

Hann var 55 ára og hafði ekið einn upp í fjöllin þetta sama kvöld. Ferðin hans hafði ekkert með mennina fimm að gera — að minnsta kosti svo vitað sé.

Schons hafði farið upp á fjallveginn til að athuga snjóalög fyrir fyrirhugaða skíðaferð með fjölskyldunni.

Svo festist Volkswagen-bíllinn hans.

Hann reyndi að losa hann.

Og þá fékk hann mikinn verk fyrir brjósti.

Schons taldi sig vera að fá hjartaáfall.

Síðar sögðu rannsakendur að læknar hefðu staðfest að hann hefði fengið vægt hjartaáfall þessa nótt.

Hann var einn.

Fastur í fjöllunum.

Í kuldanum.

Og langt frá næstu hjálp.

Hann lagðist inn í bílinn og beið.

Síðan heyrði hann eitthvað.

Fyrst var það hljóð sem hann lýsti síðar sem flauti.

Svo raddir.

Schons taldi sig sjá ljós frá bíl fyrir neðan sig á veginum.

Hann gat ekki séð fólkið greinilega, en samkvæmt frásögn hans virtist þar vera hópur manna.

Og eitthvað annað.

Kona.

Með barn.

Schons kallaði.

Hann þurfti hjálp.

Samkvæmt því sem hann sagði síðar gerðist þá nokkuð undarlegt.

Raddirnar þögnuðu.

Ljósin slokknuðu.

Allt varð aftur kyrrt.

Hann beið.

Einhvern tíma síðar sá hann ljós aftur.

Í þetta sinn virtust þau ekki koma frá framljósum bíls.

Þau líktust vasaljósum.

Ljósgeislar hreyfðust í myrkrinu.

Schons kallaði aftur eftir hjálp.

Og aftur hurfu ljósin.

Enginn kom til hans.

Enginn svaraði.

Ef frásögn hans var rétt var einhver annar á þessum afskekkta fjallvegi þessa nótt.

Kannski mennirnir fimm.

Kannski einhverjir aðrir.

Kannski bæði.

En það er stóra vandamálið við frásögn Joseph Schons.

Við vitum ekki hvað hann sá.

Áratugum síðar, þegar Sacramento Bee fór yfir gögn málsins, kom fram að Schons hefði viðurkennt að hann hefði upplifað ofskynjanir meðan hann lá veikur í bílnum.

Það skiptir máli.

Maður sem er einn í myrkri, í miklum líkamlegum óþægindum og telur sig vera að fá hjartaáfall er ekki fullkomið vitni.

Þess vegna væri rangt að segja að kona með barn hafi verið á fjallveginum þessa nótt.

Við getum aðeins sagt að Joseph Schons taldi sig hafa séð hana.

Það sama gildir um hóp mannanna.

Og ljósin.

Og raddirnar.

Samt er ekki hægt að ýta frásögninni alveg til hliðar.

Vegna þess sem gerðist morguninn eftir.

Schons komst að lokum út úr Volkswagen-bílnum.

Hann ákvað að ganga eftir veginum í leit að hjálp.

Hann var veikburða og ferðin varð löng. Hann komst að lokum að Mountain House, nokkurra kílómetra göngu frá staðnum þar sem bíll hans hafði stöðvast.

Á leiðinni gekk hann fram hjá öðrum bíl.

Mercury Montego.

Enginn var inni í honum.

Schons vissi ekki þá hver átti bílinn.

Hann vissi ekki að fimm fjölskyldur væru við það að vakna niðri í dalnum og komast að því að synir þeirra höfðu ekki komið heim.

Hann vissi ekki að innan nokkurra daga yrði þessi Mercury miðpunktur umfangsmikillar leitar.

Fyrir honum var þetta aðeins yfirgefinn bíll á fjallvegi.

En staðsetningin skipti máli.

Volkswagen Schons hafði fest sig aðeins skammt frá þeim stað þar sem Mercuryinn fannst síðar.

Það þýðir að Schons var raunverulega á þessum vegi þessa nótt.

Og bíll mannanna fimm var þar þegar hann gekk niður morguninn eftir.

Það sem við vitum ekki er hvort ljósin og raddirnar sem hann taldi sig hafa orðið var við tengdust bílnum.

Frásögn Schons hefur þess vegna hangið yfir málinu allar götur síðan.

Hún býður upp á möguleika án þess að sanna nokkurn þeirra.

Ef mennirnir fimm voru fólkið sem hann heyrði, hvers vegna svöruðu þeir ekki manni sem kallaði eftir hjálp?

Ef þeir slökktu ljósin þegar hann kallaði, hvers vegna?

Voru þeir hræddir?

Voru þeir að fela sig?

Var einhver annar með þeim?

Og hver var konan með barnið?

Það er freistandi að reyna að búa til sögu úr þessum spurningum.

Ókunnugan bíl.

Átök.

Ógn.

Einhvern sem neyddi mennina út úr Mercury-bílnum.

En ekkert slíkt hefur verið staðfest.

Engin kona með barn tengdist síðar málinu með óyggjandi hætti.

Enginn óþekktur hópur fannst.

Engin sönnun kom fram um að mennirnir hefðu verið eltir.

Vitnisburður Schons getur því ekki sagt okkur hvað gerðist.

Hann gerir aðeins nóttina undarlegri.

Þegar morguninn kom stóðu tveir bílar eftir í fjöllunum.

Volkswagen Schons.

Og Mercury Madruga.

Annar þeirra átti sér skýringu.

Ökumaðurinn hafði fest bílinn, veikst og gengið eftir hjálp.

Hinn átti enga.

Fimm menn höfðu komið þangað saman.

Bíllinn gat enn gengið.

Þeir höfðu farið út í kuldann.

Og enginn þeirra hafði komið aftur.

Niðri í dalnum var laugardagsmorgunninn að byrja.

Körfuboltabúningarnir biðu enn.

En leikmennirnir fimm voru horfnir.

Laugardagsmorguninn 25. febrúar byrjaði með einhverju sem átti ekki að geta gerst.

Mennirnir fimm mættu ekki.

Körfuboltamótið sem þeir höfðu undirbúið sig fyrir var þennan dag. Búningarnir höfðu verið lagðir fram kvöldið áður. Gary Mathias hafði sérstaklega lagt áherslu á að hann yrði vakinn tímanlega.

En nú var morgunn kominn.

Og enginn þeirra var heima.

Fyrst var hægt að ímynda sér einfaldar skýringar.

Kannski höfðu þeir komið seint heim.

Kannski höfðu þeir ákveðið að sofa annars staðar.

Kannski hafði bíllinn bilað.

En eftir því sem tíminn leið varð eitt sífellt erfiðara að útskýra.

Það var ekki aðeins einn þeirra sem hafði ekki skilað sér.

Ekki tveir.

Allir fimm voru horfnir.

Fjölskyldurnar fóru að hringja hver í aðra.

Hefur Jack komið heim?

Nei.

Ted?

Nei.

Bill?

Ekki heldur.

Jackie?

Gary?

Nei.

Smám saman varð ljóst að þetta var ekki misskilningur milli heimila.

Þeir höfðu farið saman.

Og enginn þeirra hafði komið aftur.

Um kvöldið var lögreglu tilkynnt um hvarfið.

Nú var það sem hafði byrjað sem seinkun orðið að mannshvarfi.

En lögreglan hafði lítið til að vinna með.

Mennirnir höfðu farið til Chico.

Þeir höfðu sést þar eftir körfuboltaleikinn.

Þeir höfðu komið við í Behr’s Market.

Síðan ekkert.

Enginn vissi að á meðan fjölskyldurnar leituðu að svörum stóð Mercuryinn langt frá þeirri leið sem allir töldu að þeir hefðu átt að fara.

Uppi í fjöllunum.

Tómur.

Þrír dagar liðu.

Þriðjudaginn 28. febrúar fannst bíllinn.

Hann stóð á afskekktum skógarvegi í Plumas National Forest, við mörk þess svæðis þar sem snjórinn tók yfir veginn.

Það var fyrsta raunverulega vísbendingin um hvert mennirnir höfðu farið.

Og hún gerði málið ekki einfaldara.

Hún gerði það verra.

Þeir höfðu ekki aðeins horfið á leiðinni heim.

Þeir höfðu farið langt út af henni.

Leitarmenn höfðu nú stað til að byrja á.

Mercuryinn.

Þaðan lágu fjöllin í allar áttir.

Bíllinn var rannsakaður.

Engin skýr merki fundust um átök.

Bensín var enn á tankinum.

Vélin gat gengið.

Kort voru í hanskahólfinu.

Umbúðir utan af matnum sem þeir höfðu keypt í Chico lágu inni í bílnum.

En mennirnir voru ekki þar.

Engin einföld slóð lá frá bílnum að svari.

Því næst þurfti að leita.

Og nú fór tíminn að vinna gegn þeim.

Veðrið breyttist.

Snjór féll yfir fjöllin.

Um níu tommur — rúmlega tuttugu sentímetrar — bættust við eftir að bíllinn fannst, samkvæmt samtímafrásögn Washington Post.

Það sem hugsanlega hafði verið fótspor hvarf.

För í snjónum fylltust.

Landslagið varð aftur hvítt.

Ef mennirnir höfðu skilið eftir sig leið frá Mercury-bílnum var veturinn að má hana út.

Leitin varð umfangsmikil.

Lögregla.

Skógarþjónusta.

Sjálfboðaliðar.

Hundar.

Hestar.

Þyrlur.

Snjóbílar.

Síðar var áætlað að staðbundin, ríkis- og alríkisyfirvöld hefðu samanlagt varið meira en sex þúsund vinnustundum í leitina.

En þetta var ekki landslag sem gaf auðveldlega eftir það sem það hafði tekið.

Snjórinn var sums staðar svo djúpur að leitarmenn á snjóbílum lentu sjálfir í hættu. Í einni leitinni voru menn nærri því að missa snjóbíl í snjónum.

Þeir leituðu í kringum Mercuryinn.

Meðfram veginum.

Inn á milli trjánna.

Lengra upp í fjöllin.

Ekkert.

Enginn Jack.

Enginn Ted.

Enginn Bill.

Enginn Jackie.

Enginn Gary.

Það var þó eitt sem leitarmenn vissu ekki.

Vegurinn sem lá áfram frá bílnum var ekki alveg ósnortinn þegar mennirnir komu þangað.

Daginn áður en þeir hurfu hafði snjóbíll skógarþjónustunnar farið eftir hluta leiðarinnar.

Hann hafði þjappað snjónum.

Ef mennirnir fimm höfðu yfirgefið Mercuryinn og haldið áfram upp veginn gæti þessi þjappaða slóð hafa gert þeim kleift að ganga mun lengra en annars hefði verið mögulegt í djúpum snjónum.

Það var möguleiki.

Ekki sönnun.

En mánuðum síðar myndi hann skipta miklu máli.

Vegna þess að næsta stóra vísbendingin var langt frá bílnum.

Næstum tuttugu mílur eftir veginum.

Um þrjátíu og einn kílómetri.

Fjölskyldurnar höfðu ekki slíka vitneskju þá.

Þær höfðu aðeins biðina.

Dagarnir urðu að vikum.

Fimm menn höfðu farið á körfuboltaleik og horfið.

Bíllinn hafði fundist.

Engin lík.

Engin staðfest spor.

Engin skilaboð.

Engin krafa um lausnargjald.

Engin skýring.

Og enginn Gary Mathias sem birtist aftur þegar lyfin hans kláruðust.

Það atriði vakti sérstakar áhyggjur.

Gary tók reglulega lyf vegna geðklofa. Fjölskylda hans og læknir lýstu honum síðar sem manni sem hafði náð góðum stöðugleika með meðferðinni. Hann hafði unnið reglulega og ekki sýnt merki um alvarlegt bakslag í um tvö ár.

En lyfin voru heima.

Því lengur sem hann var horfinn, því lengur var hann án þeirra.

Það sagði þó ekkert um hvers vegna hópurinn fór í fjöllin.

Það jók aðeins hættuna sem Gary sjálfur var í.

Vikurnar liðu.

Veturinn hélt áfram að ráða fjöllunum.

Leitin gat ekki náð alls staðar.

Stór svæði voru einfaldlega óaðgengileg.

Á meðan stóð Mercuryinn sem eina áþreifanlega sönnunin um síðustu ferð þeirra.

Hann sagði rannsakendum hvar ferðin hafði stöðvast.

En ekki hvert mennirnir fóru þaðan.

Það þurfti að bíða eftir vorinu.

Bíða eftir að hitinn hækkaði.

Bíða eftir að snjórinn hopaði.

Bíða eftir að fjöllin opnuðust aftur.

Febrúar varð að mars.

Mars að apríl.

Apríl að maí.

Fjölskyldurnar biðu enn.

Svo kom júní.

Sunnudaginn 4. júní ók hópur mótorhjólamanna um fjallasvæðið nærri Bucks Lake.

Snjórinn hafði hopað.

Vegir sem höfðu verið lokaðir mánuðum saman voru aftur orðnir færir.

Þeir komu að vinnusvæði skógarþjónustunnar.

Þar stóð langur grænn skáli.

Gluggi hafði verið brotinn.

Og þegar þeir nálguðust bygginguna fundu þeir lykt.

Þeir vissu ekki enn hvað beið þeirra inni.

Lesandinn veit það.

Við höfum þegar verið þar.

Á rúminu undir lökunum lá Ted Weiher.

En nú þegar við vitum hvaðan hann kom verður spurningin önnur.

Mercuryinn hafði verið skilinn eftir rúmlega þrjátíu kílómetra í burtu.

Ted hafði verið illa klæddur fyrir fjöllin.

Á milli bílsins og skálans lá snjór, kuldi og langur fjallvegur.

Samt hafði hann komist þangað.

Og þegar lögreglan byrjaði að leita í kringum skálann kom í ljós að fjöllin höfðu ekki aðeins geymt Ted.

Þau voru farin að skila hinum.

Fjöllin höfðu haldið leyndarmálinu í meira en þrjá mánuði.

Nú voru þau farin að skila því til baka.

Fundur Ted Weiher í skála skógarþjónustunnar 4. júní breytti leitinni á einu augnabliki. Fram að því hafði enginn getað sagt með vissu hvort mennirnir fimm hefðu yfirhöfuð haldið áfram upp fjallveginn eftir að þeir yfirgáfu Mercury-bílinn.

Nú var svarið að minnsta kosti að hluta komið.

Ted hafði gert það.

Hann hafði komist tæpa tuttugu mílna leið eftir veginum, um 31 kílómetra frá bílnum.

Og ef Ted hafði komist svona langt var ástæða til að leita að hinum á svæðinu milli bílsins og skálans.

Það tók ekki langan tíma þar til fjöllin gáfu meira eftir.

Leitarmenn fóru aftur niður veginn.

Nokkrum kílómetrum frá skálanum fundu þeir það sem eftir var af Jack Madruga og Bill Sterling.

Þeir höfðu ekki komist jafn langt og Ted.

Líkamsleifar þeirra fundust sitt hvorum megin við fjallveginn, um ellefu mílur frá staðnum þar sem Mercuryinn hafði verið skilinn eftir.

Bill Sterling fannst ekki sem heillegur líkami.

Dýr höfðu dreift beinum hans yfir svæðið. Leifar hans lágu á víð og dreif í skóginum, sumar tugum metra frá öðrum.

Jack Madruga hafði einnig legið úti í marga mánuði.

Dýr höfðu komist í líkama hans og dregið hann frá þeim stað þar sem hann hafði fallið. Leifar hans fundust við læk.

Á honum voru enn fötin.

Og samkvæmt gögnum málsins, sem Sacramento Bee fór síðar yfir, voru bíllyklarnir enn í buxnavasa hans.

Lyklarnir að Mercury-bílnum.

Það smáatriði breytti engu um það sem hafði gerst.

En það gerði ákvörðunina við bílinn enn erfiðari að skilja.

Jack hafði tekið lyklana með sér.

Kannski ætlaði hann að snúa aftur.

Kannski var það einfaldlega sjálfvirk hreyfing — maður yfirgefur bílinn sinn og stingur lyklunum í vasann.

Við vitum það ekki.

En lykillinn sem hefði getað ræst bílinn hafði farið með Jack upp fjallveginn.

Bíllinn hafði staðið eftir.

Jack kom aldrei aftur.

Dánarorsök hans var talin tengjast kulda og vosbúð.

Hjá Bill Sterling var ekki hægt að ákvarða dánarorsök með sömu vissu.

Fjöllin höfðu haft of langan tíma.

Nú voru þrír fundnir.

Ted Weiher.

Jack Madruga.

Bill Sterling.

Tveir voru enn horfnir.

Jackie Huett.

Gary Mathias.

Leitin hélt áfram.

Og fyrir fjölskyldu Jackie varð hún skyndilega persónuleg á þann hátt sem enginn foreldri ætti að þurfa að upplifa.

Faðir hans, Jack Huett eldri, fór sjálfur inn á leitarsvæðið.

Hann hafði beðið í meira en þrjá mánuði eftir syni sínum.

Nú gekk hann um sama skóg og hafði þegar skilað þremur vinum hans.

Nálægt skálanum kom hann auga á jakka.

Hann þekkti hann.

Hann tilheyrði Jackie.

Faðirinn tók jakkann upp.

Og þá féllu líkamsleifar sonar hans úr honum.

Hryggjarliðir.

Það sem eftir var af Jackie hafði legið þarna síðan veturinn.

Skömmu síðar fundust fleiri bein í nágrenninu. Höfuðkúpa fannst einnig og tannlæknaskýrslur staðfestu að um Jackie Huett væri að ræða.

Faðir hans hafði fundið son sinn.

Ekki eins og hann hafði vonað.

En biðinni var lokið.

Fjórir menn.

Fjórar ólíkar staðsetningar.

Og á milli þeirra fjallvegur sem virtist nú segja brotakennda sögu.

Jack Madruga og Bill Sterling höfðu fallið fyrr á leiðinni.

Jackie hafði komist lengra.

Ted hafði komist alla leið að skálanum.

Það gefur freistandi mynd af því sem gerðist: hópur sem lagði af stað saman frá bílnum og brotnaði smám saman upp eftir því sem kuldi, þreyta og snjór tóku sinn toll.

En jafnvel það er aðeins túlkun.

Við vitum ekki hvort allir fimm gengu saman alla leiðina.

Við vitum ekki hvenær Jack og Bill skildu við hina.

Við vitum ekki hvort einhver reyndi að snúa við.

Við vitum ekki hver fann skálann fyrst.

Og við vitum ekki hvort mennirnir vissu að hann væri þarna.

Við höfum aðeins staðina þar sem þeir fundust.

Þeir eru eins og punktar á korti.

Það vantar línuna á milli þeirra.

Eitt virtist þó orðið nær óhjákvæmilegt.

Þeir höfðu gengið.

Langt.

Í kulda.

Í skóm og fötum sem voru ekki ætluð til vetrargöngu í Sierra Nevada.

Ted hafði komist lengst af þeim sem fundust.

Og það þýddi að hann hafði náð því sem hinir þurftu sárlega á að halda.

Skjóli.

Skálinn var ekki þægilegur, en hann var þurr.

Þar voru rúm.

Teppi.

Eldspýtur.

Húsgögn og bækur sem hægt hefði verið að brenna.

Matur.

Mikill matur.

Og búnaður sem gat hitað bygginguna.

Ted hafði lifað nóttina af.

Og þá næstu.

Hversu lengi hann lifði í skálanum er eitt þeirra atriða þar sem heimildir málsins stangast á. Samtímafrásögn Washington Post sagði skeggvöxt benda til þess að hann hefði lifað í átta til þrettán vikur eftir hvarfið. Síðari umfjöllun Sacramento Bee, byggð meðal annars á gögnum lögreglu, sagði matið hafa verið fjórar til sex vikur.

Munurinn er gríðarlegur.

En báðar útgáfur leiða að sömu óþægilegu niðurstöðu.

Ted Weiher hafði ekki aðeins komist lifandi í skálann.

Hann hafði lifað þar um tíma.

Og Ted hafði nær örugglega ekki komið einn að skálanum.

Það sem fannst þar bendir að minnsta kosti sterklega til þess að fleiri en einn úr hópnum hafi náð þangað.

Skór Gary Mathias voru inni í byggingunni.

Ted var hins vegar ekki með sína eigin skó þegar hann fannst.

Leðurstígvél hans voru horfin.

Rannsakendur veltu því fyrir sér hvort Gary hefði skipt um skó við Ted eftir að fætur hans bólgnuðu eða skemmdust af frosti og síðan farið aftur út.

Það er kenning.

Ekki staðreynd.

En skór Gary voru þarna.

Gary var ekki.

Leitarmenn héldu áfram að leita.

Þeir fóru yfir svæðið kringum skálann.

Skóginn.

Vegina.

Lækina.

Brekkurnar.

Um fjórðung úr mílu frá skálanum fundust þrjú ullarteppi frá skógarþjónustunni og tveggja rafhlaðna vasaljós.

Ekki var hægt að ákvarða með vissu hvort hlutirnir tengdust mönnunum eða hversu lengi þeir höfðu legið þar.

Engar líkamsleifar Gary fundust.

Engin föt sem gátu sagt hvar hann hafði endað.

Engin bein.

Ekkert sem lokaði hringnum.

Þegar leitinni var loks hætt um miðjan júní höfðu fjöllin skilað fjórum af fimm mönnum.

Þau héldu þeim fimmta.

Gary Mathias var 25 ára þegar hann gekk út úr Mercury-bílnum þessa nótt.

Skórnir hans fundust síðar í skálanum.

Sjálfur fannst hann aldrei.

En áður en við reynum að fylgja honum út úr skálanum þurfum við að horfa betur á það sem var skilið eftir inni.

Vegna þess að skálinn geymdi ráðgátu sem var að sumu leyti enn undarlegri en hvarfið sjálft.

Ted hafði haft skjól.

Hann hafði haft mat.

Hann hafði haft aðgang að hita.

Samt dó hann.

Og þegar rannsakendur töldu birgðirnar kom í ljós að stór hluti þeirra hafði aldrei verið snertur.

Þegar Ted Weiher komst þangað hafði hann skilið eftir sig það sem hafði gert fjöllin banvæn: opið landslag, snjóinn og vindinn.

Hér voru veggir.

Þak.

Rúm.

Teppi.

Matur.

Og möguleiki á hita.

Það var meira en mennirnir höfðu haft frá því þeir gengu frá Mercury-bílnum.

Samt varð skálinn ekki staðurinn þar sem Ted bjargaðist.

Hann varð staðurinn þar sem hann dó.

Og því betur sem rannsakendur skoðuðu það sem var inni, því erfiðara varð að skilja hvers vegna.

Ted hafði verið stór maður þegar hann fór að heiman.

Um tvö hundruð pund — rúmlega níutíu kíló.

Þegar lík hans fannst hafði hann misst á bilinu áttatíu til hundrað pund.

Allt að nær helming líkamsþyngdar sinnar.

Fætur hans höfðu orðið fyrir alvarlegum frostskemmdum. Sacramento Bee, sem áratugum síðar fékk að fara yfir gögn lögreglunnar í Yuba County, lýsti ástandinu þannig að drep hefði komið í fæturna og nokkrar tær hefðu tapast vegna frostbita.

Buxnaskálmarnar voru uppbrettar fyrir ofan hnén.

Hendur hans lágu yfir brjóstinu.

Yfir líkamanum voru átta lök.

Þau höfðu verið lögð yfir hann og dregin upp kringum höfuðið.

Það er eitt af þeim smáatriðum sem erfitt er að horfa fram hjá.

Ekki vegna þess að við vitum hvað það þýðir.

Heldur vegna þess að við vitum það ekki.

Frágangurinn vakti óhjákvæmilega þá spurningu hvort einhver annar hefði breitt yfir Ted.

Ef svo var — hver?

Við rúmið voru eigur hans.

Veskið.

Peningar.

Hringur.

Hálsmen.

Og gullúr sem fjölskyldurnar þekktu ekki sem eign nokkurs mannanna fimm.

Úrið hefur stundum verið dregið fram sem enn ein ráðgátan í málinu.

En það væri auðvelt að gera of mikið úr því.

Það fannst við rúmið.

Það var ekki þekkt sem eign mannanna.

Lengra nær sönnunargögnin ekki.

Við vitum ekki hver átti það.

Og við vitum ekki hvernig það komst þangað.

Maturinn er öðruvísi.

Hann segir okkur meira.

En jafnvel hann neitar að gefa einfalt svar.

Fyrir utan skálann voru geymslur skógarþjónustunnar. Þar var neyðarmatur ætlaður fólki sem kynni að þurfa á honum að halda.

Einhver hafði fundið hann.

Einhver hafði opnað dósir.

Samkvæmt gögnum sem Sacramento Bee skoðaði höfðu 31 matardós verið opnaðar og tæmdar.

Þetta var því ekki saga um mann sem lá hjálparvana í skálanum með mat rétt utan seilingar.

Ted — eða einhver sem var með honum — hafði komist í birgðirnar.

Og dósirnar höfðu ekki verið opnaðar af handahófi.

Notaður hafði verið lítill heropnari af gerðinni P-38.

Jack Madruga og Gary Mathias höfðu báðir verið í bandaríska hernum og voru því þeir úr hópnum sem augljósast er að gætu hafa þekkt slíkan búnað.

En þar verðum við að stoppa.

Það sannar ekki hver opnaði dósirnar.

Engin afgerandi fingraför gáfu rannsakendum svarið.

Svo var hin geymslan.

Hún hafði ekki verið opnuð.

Þar inni voru fleiri matarbirgðir.

Miklu fleiri.

Samtímaheimildir lýstu magninu þannig að það hefði getað haldið öllum fimm mönnunum á lífi í marga mánuði; rannsakendur gengu jafnvel svo langt að segja að þar hefði verið nægur matur fyrir hópinn í allt að ár.

Það er mat rannsakenda, ekki nákvæm næringarfræðileg úttekt.

En meginatriðið stendur.

Maturinn sem þeir fundu var aðeins hluti þess matar sem var á staðnum.

Meira var innan seilingar.

Það var aldrei notað.

Sama átti við um hitann.

Própangeymir var við aðra byggingu á vinnusvæðinu.

Hefði gasinu verið hleypt á hefði verið hægt að hita skálann.

Það var ekki gert.

Inni voru einnig eldspýtur.

Bækur.

Viðarhúsgögn.

Efni sem hefði mátt brenna til að fá hita.

Engin merki fundust um að kveikt hefði verið upp.

Kerti hafði hins vegar verið notað.

Það er einkennileg mynd.

Einhver gat fundið matinn.

Einhver gat opnað dósirnar.

Einhver kveikti á kerti.

En enginn virðist hafa komið upp hita sem hefði getað skipt sköpum í vetrarkuldanum.

Hvers vegna?

Enginn veit.

Það er auðvelt að horfa á þetta úr hlýju herbergi áratugum síðar og sjá röð augljósra lausna.

Opnaðu geymsluna.

Kveiktu upp.

Settu gasið á.

Borðaðu meira.

Bíddu eftir hjálp.

En það væri ósanngjarnt að gera ráð fyrir að aðstæðurnar hafi verið jafn augljósar fyrir menn sem höfðu gengið kílómetra eftir fjallvegi í kulda og snjó.

Ofkæling getur haft áhrif á dómgreind.

Frostskemmdir geta gert hreyfingu nær ómögulega.

Þreyta, hungur og ótti geta breytt einföldum verkefnum í hindranir.

Og við vitum ekki í hvaða ástandi mennirnir voru þegar þeir komu að skálanum.

Við vitum ekki heldur hversu margir komu þangað.

Það er einmitt vandinn.

Skórnir segja að minnsta kosti hluta sögunnar.

Tennis-skór Gary Mathias fundust inni í skálanum.

Gary fannst ekki.

Ted var hins vegar skólaus þegar lík hans fannst.

Leðurskórnir sem hann hafði verið í þegar hann fór að heiman voru horfnir.

Rannsakendur veltu fyrir sér möguleika sem hefur síðan fylgt málinu:

Að Gary hafi komist að skálanum með Ted.

Að fætur Teds hafi verið orðnir svo bólgnir eða frostbitnir að hann hafi ekki lengur getað notað skóna sína.

Og að Gary hafi tekið leðurskó Teds þegar hann fór aftur út.

Það gæti skýrt hvers vegna skór Gary voru eftir.

Það gæti skýrt hvers vegna skór Teds voru horfnir.

En það er ekki sönnun þess að þetta hafi gerst.

Enginn sá skiptin.

Enginn veit hvort Gary fór úr skálanum lifandi.

Við vitum aðeins að skórnir hans voru þar.

Og hann var það ekki.

Svo er tíminn.

Hversu lengi lá Ted lifandi í þessu rúmi?

Þar verða heimildirnar óvenju mikilvægar vegna þess að þær eru ekki sammála.

Í júlí 1978 greindi Washington Post frá því að mat á skeggvexti Teds benti til þess að hann hefði lifað í átta til þrettán vikur eftir hvarfið.

Ef það væri rétt hefði Ted getað verið á lífi í skálanum langt fram á vor.

En síðari rannsókn Sacramento Bee, byggð meðal annars á gögnum málsins, sagði matið hafa verið fjórar til sex vikur.

Það er ekki smávægilegt frávik.

Það er munurinn á um einum mánuði og hugsanlega nær þremur.

Við vitum því ekki með nægri vissu nákvæmlega hversu lengi Ted lifði.

En jafnvel lægra matið er erfitt að hugsa um.

Fjórar vikur.

Kannski sex.

Maður sem fjölskylda hans hafði leitað að var þá hugsanlega enn á lífi inni í fjöllunum.

Opinber dánarorsök Teds var tengd vosbúð og alvarlegum líkamlegum afleiðingum hennar. Sacramento Bee greindi frá því að dánarorsökin hefði verið skráð sem exposure ásamt lungnabjúg — vökvasöfnun í lungum.

Hann var jafnframt orðinn gríðarlega vannærður.

En það sem krufning getur lýst segir okkur ekki hvers vegna aðstæður hans urðu svona.

Það segir okkur ekki hvers vegna aðeins hluti matarins var notaður.

Það segir okkur ekki hvers vegna hitinn var ekki settur á.

Það segir okkur ekki hver lagði lökin yfir hann.

Og það segir okkur ekki hvers vegna skór Gary Mathias voru inni í skálanum.

Kannski er það þess vegna sem skálinn er svo óþægilegur hluti af Yuba County-málinu.

Mercury-bíllinn vekur spurninguna um hvers vegna mennirnir fóru upp í fjöllin.

Skálinn vekur aðra.

Hvað gerðist eftir að þeir fundu skjól?

Vegna þess að einhver hafði tekið ákvarðanir þarna inni.

Að finna mat.

Að opna sumar dósir en ekki komast í hinar birgðirnar.

Að nota kerti en ekki hitakerfið.

Að skilja eftir skó.

Og mögulega að breiða yfir manninn sem lá á rúminu.

Fyrir utan skálann beið skógurinn.

Einhvern tíma fór að minnsta kosti einn maður aftur út í hann.

Við vitum ekki hvort hann var einn.

Við vitum ekki hvert hann ætlaði.

Við vitum aðeins nafnið á manninum sem aldrei kom aftur úr fjöllunum.

Gary Mathias.

Af mönnunum fimm er Gary Mathias sá eini sem enn er saknað.

Það eitt hefur gert hann öðruvísi í frásögninni.

Jack Madruga fannst.

Bill Sterling fannst.

Jackie Huett fannst.

Ted Weiher fannst í skálanum.

Gary skildi aðeins eftir sig ummerki.

Skóna sína.

Gary var 25 ára þegar hann hvarf.

Hann hafði ekki þekkt hina fjóra jafn lengi og þeir höfðu þekkst innbyrðis. Jack, Ted, Bill og Jackie höfðu kynnst í gegnum Gateway-áætlunina og myndað náinn vinahóp. Gary hafði bæst við hópinn aðeins nokkrum mánuðum áður.

Hann spilaði körfubolta með þeim.

Hann fór með þeim til Chico.

Og eins og hinir ætlaði hann að mæta í mótið morguninn eftir.

En þegar málið varð opinbert fylgdi Gary eitt atriði sem hinir báru ekki með sér.

Greining.

Gary var með geðklofa.

Og þegar enginn gat útskýrt hvers vegna Mercuryinn hafði farið upp í fjöllin varð sjúkdómurinn fljótt að mögulegri skýringu.

Það er skiljanlegt að rannsakendur hafi skoðað þann möguleika.

En það er ekki það sama og að hann hafi verið svarið.

Gary hafði ekki alltaf verið stöðugur.

Geðræn veikindi hans höfðu komið fram meðan hann gegndi herþjónustu í Þýskalandi. Á árunum eftir heimkomuna gekk hann í gegnum erfitt tímabil og kom nokkrum sinnum við sögu lögreglu og heilbrigðiskerfis.

Þessi hluti sögu hans hefur síðar fengið mikið rými í umfjöllun um Yuba County Five.

Stundum svo mikið að auðvelt er að fá þá mynd að maður í alvarlegu geðrofi hafi sest inn í Mercury-bílinn 24. febrúar 1978.

Sterkustu heimildirnar styðja ekki þá mynd.

Á þeim tíma sem Gary hvarf hafði staðan breyst verulega.

Hann tók lyfin Stellazine og Cogentin.

Hann vann reglulega með stjúpföður sínum.

Hann spilaði íþróttir.

Hann hélt sig við meðferðina.

Og samkvæmt fjölskyldu hans hafði hann ekki fengið alvarlegt geðrofskast í um tvö ár.

Læknir sem þekkti meðferð hans gekk svo langt að lýsa Gary sem einu af góðu dæmunum um árangursríka meðferð.

Það sannar ekki hvernig Gary leið þessa tilteknu nótt.

En það þýðir að greiningin ein getur ekki borið þá sögu að hann hafi skyndilega leitt fjóra vini sína upp í fjöllin.

Engin staðfest sönnun sýnir að hann hafi gert það.

Samt höfðu rannsakendur ástæðu til að skoða Gary sérstaklega.

Hann hafði þjónað í hernum.

Hann hafði meiri líkamlega getu og sjálfstæði en sumir hinna.

Og hann þekkti fólk í Forbestown, á svæði sem hugsanlega gat tengst leiðinni sem hópurinn fór eftir að hann yfirgaf Chico.

Það gaf tilefni til spurninga.

Hafði Gary lagt til að þeir færu þangað?

Höfðu þeir ætlað að heimsækja einhvern?

Misstu þeir af beygju og héldu áfram inn í fjöllin?

Rannsakendur könnuðu þann möguleika.

En fólkið sem Gary þekkti í Forbestown sagðist ekki hafa séð hann í um ár.

Enginn gat staðfest að hann hefði ætlað þangað þetta kvöld.

Enn ein skýringin endaði því án sönnunar.

Svo fannst skálinn.

Og þar breyttist spurningin um Gary.

Hún var ekki lengur aðeins:

Hvers vegna fór hann upp í fjöllin?

Hún varð:

Hvað varð um hann þar?

Tennis-skór Gary voru inni í skálanum.

Þeir höfðu farið með honum frá Chico.

Nú voru þeir rúmlega þrjátíu kílómetra frá Mercury-bílnum.

Það er ein sterkasta vísbendingin um ferðir hans eftir að hópurinn yfirgaf bílinn.

En jafnvel hér verður að gæta nákvæmni.

Skórnir sýna að eigur Gary komust í skálann.

Þeir gera það mjög líklegt að Gary sjálfur hafi komið þangað.

En enginn lifandi sjónarvottur gat staðfest hvenær eða undir hvaða kringumstæðum.

Við vitum ekki hvort hann kom þangað með Ted.

Með Jackie.

Með fleiri úr hópnum.

Eða síðar.

Ted Weiher fannst skólaus.

Leðurskórnir hans voru horfnir.

Þess vegna varð til ein þekktasta kenning málsins.

Fætur Teds voru illa frostbitnir.

Þeir höfðu bólgnað og skemmst.

Kannski gat hann ekki lengur gengið.

Gary skilur eftir sína eigin tennis-skó.

Tekur stærri og hlýrri leðurskó Teds.

Og fer út.

Kannski til að sækja hjálp.

Kannski til að leita að hinum.

Kannski til að reyna að komast aftur að bílnum.

Það er sannfærandi sena.

Kannski of sannfærandi.

Vegna þess að við höfum enga sönnun fyrir því að hún hafi gerst.

Skór Teds voru horfnir.

Skór Gary voru eftir.

Það er allt sem við vitum.

Allt hitt er tilgáta.

En ef Gary fór út úr skálanum kemur næsta spurning strax.

Hvert?

Aftur að Mercury-bílnum voru meira en þrjátíu kílómetrar eftir veginum.

Úti var vetrarlandslag.

Hann hafði þegar gengið gríðarlega vegalengd.

Ef hann var í skóm Teds voru þeir ekki hans eigin og ekki endilega í réttri stærð.

Ef hann fór til að leita hjálpar fann hann hana aldrei.

Ef hann reyndi að snúa aftur að bílnum komst hann ekki þangað.

Og ef hann dó einhvers staðar í skóginum fundust líkamsleifar hans aldrei.

Um fjórðung úr mílu frá skálanum fundust síðar þrjú ullarteppi frá skógarþjónustunni og vasaljós.

Það er freistandi að tengja þau Gary.

Maður yfirgefur skálann.

Tekur teppi.

Tekur ljós.

Heldur af stað.

En rannsakendur gátu ekki staðfest að hlutirnir tilheyrðu honum eða nokkrum úr hópnum.

Ekki var heldur hægt að ákvarða með vissu hversu lengi þeir höfðu legið þar.

Þeir eru því ekki leið Gary út úr skóginum.

Bara enn eitt ófullkomið ummerkið.

Það hefur líka verið sett fram önnur, dekkri túlkun.

Að Gary hafi ekki verið síðasta fórnarlambið.

Heldur maðurinn sem olli því að hópurinn fór í fjöllin.

Sú kenning hefur meðal annars byggst á fyrri veikindasögu hans, því að hann var talinn sjálfstæðari en sumir hinna og því að hann fannst aldrei.

En ekkert þessara atriða er sönnun um að hann hafi gert hinum eitthvað.

Engin líkamsleifanna sýndi fram á að Gary hefði ráðist á þá.

Engin staðfest játning er til.

Enginn sjónarvottur sagði að hann hefði hótað þeim.

Engin sönnun sýnir að hann hafi neytt Jack Madruga til að aka upp í fjöllin.

Að vera sá eini sem fannst ekki gerir Gary ekki að geranda.

Það gerir hann að týnda manninum.

Það er líka önnur ástæða til að fara varlega.

Ef við ákveðum fyrirfram að geðklofi Garys sé svarið verður næstum allt hægt að útskýra með honum.

Af hverju fóru þeir í fjöllin?

Gary.

Af hverju yfirgáfu þeir bílinn?

Gary.

Af hverju héldu þeir áfram í snjónum?

Gary.

Af hverju fannst hann ekki?

Gary.

Þá hættum við að rannsaka ráðgátuna og byrjum að fylla eyðurnar með greiningu manns sem getur ekki svarað fyrir sig.

Staðreyndirnar leyfa okkur það ekki.

Gary kann að hafa haft áhrif á ákvarðanir hópsins þessa nótt.

Hann kann líka að hafa haft engin sérstök áhrif.

Við vitum það ekki.

Leitin að Gary hélt áfram eftir að hinir fundust.

Skógurinn var kannaður.

Svæðið kringum skálann var leitað.

Leiðirnar niður fjöllin voru skoðaðar.

Ekkert fannst sem hægt var að staðfesta sem líkamsleifar hans.

Um miðjan júní var umfangsmikilli leit loks hætt.

Gary Mathias var enn horfinn.

Hann er það enn.

Kannski liggja bein hans enn einhvers staðar í Sierra Nevada-fjöllunum.

Kannski fór hann í aðra átt en leitarmenn töldu.

Kannski kom hann lengra en nokkur hefur gert ráð fyrir.

Við höfum engar áreiðanlegar heimildir sem segja okkur það.

Síðasta sterka efnislega tengingin við Gary er inni í skálanum.

Par af tennis-skóm.

Við hlið ráðgátu sem hefur aldrei fengið lausn.

Fimm menn fóru frá Chico.

Fjórir fundust látnir.

Einn hvarf.

Og eftir stendur spurningin sem hefur fylgt málinu frá 1978:

Var hvarf Gary síðasti hluti sama harmleiksins —

eða lykillinn að því að skilja hvernig hann byrjaði?

Það er hægt að búa til skýringu á Yuba County Five.

Reyndar er hægt að búa til margar.

Vandamálið er að engin þeirra nær utan um allt.

Kenning sem útskýrir hvers vegna Mercury-bíllinn fór upp í fjöllin skýrir ekki endilega hvers vegna mennirnir yfirgáfu hann.

Kenning sem skýrir gönguna að skálanum skýrir ekki hvers vegna hitinn þar var ekki notaður.

Og kenning sem reynir að skýra skálann endar yfirleitt á sömu spurningunni.

Hvar er Gary Mathias?

Rannsakendur stóðu því ekki frammi fyrir einni ráðgátu.

Þeir stóðu frammi fyrir röð ákvarðana sem virðast ekki passa saman.

Þeir villtust

Einfaldasta skýringin er líka sú saklausasta.

Þeir tóku ranga beygju.

Gary þekkti fólk í Forbestown og því hefur verið velt upp hvort hópurinn hafi ætlað þangað eftir leikinn í Chico. Ef þeir misstu af réttri beygju gátu þeir haldið áfram í átt að fjöllunum.

Það gæti útskýrt upphafið.

En ekki endilega framhaldið.

Mercuryinn fór sífellt lengra inn á veg sem varð grófari og ólíkari venjulegri heimleið. Jack Madruga ók bíl sem honum þótti vænt um og undirvagninn var lágur. Þegar bíllinn fannst vakti einmitt athygli hversu lítið hann hafði skemmst á þessum slæma vegi.

Ökumaðurinn virðist hafa farið varlega.

Það bendir ekki til þess að bílnum hafi einfaldlega verið ekið stjórnlaust inn á rangan veg.

En það sannar heldur ekki að Jack hafi vitað hvert hann var að fara.

Fólk getur villst og haldið áfram allt of lengi áður en það viðurkennir fyrir sjálfu sér að eitthvað sé rangt.

Og á ókunnum vegi að næturlagi er ekki alltaf augljóst hversu langt maður hefur farið frá réttri leið.

Samt stendur annað eftir.

Þegar snjórinn stöðvaði förina voru þeir með kort í bílnum.

Þeir höfðu bensín.

Vélin gekk.

Og ef þeir höfðu aðeins villst var rökréttasta athvarfið fyrir illa klædda menn í vetrarkulda líklega bíllinn sjálfur.

Þeir yfirgáfu hann allir.

Kenningin um ranga beygju getur því mögulega sagt okkur hvernig þeir komust upp í fjöllin.

Hún segir okkur ekki hvers vegna þeir gengu inn í þau.

Eitthvað hræddi þá úr bílnum

Þetta er líklega sú skýring sem auðveldast er að sjá fyrir sér.

Bíllinn stöðvast.

Eitthvað gerist.

Mennirnir fara út.

Og í stað þess að snúa aftur ganga þeir áfram.

Kannski kom annar bíll.

Kannski sáu þeir einhvern.

Kannski töldu þeir sig vera í hættu.

Það myndi útskýra hegðun sem annars virðist undarleg.

Ef þeir töldu hættulegra að vera við Mercuryinn en að ganga út í snjóinn verður ákvörðunin um að yfirgefa hann skyndilega skiljanlegri.

En þá þurfum við sönnun fyrir ógninni.

Hún fannst ekki.

Engin staðfest merki um átök voru í bílnum.

Engin áreiðanleg sönnun hefur komið fram um annan bíl sem tengdist hvarfinu.

Enginn hefur verið staðfestur á vettvangi sem hótaði mönnunum.

Og engin líkamsleifanna sem fundust leiddi rannsóknina að staðfestri árás.

Það útilokar ekki að eitthvað hafi hrætt þá.

Það þýðir aðeins að við vitum ekki hvað það hefði verið.

Ljósin sem Joseph Schons sá

Þarna kemur frásögn Joseph Schons aftur inn.

Hann var á fjallveginum þessa nótt.

Það er mikilvægt.

Volkswagen-bíllinn hans festist skammt frá staðnum þar sem Mercuryinn fannst. Schons varð veikur og þurfti síðar að ganga niður eftir veginum. Þá gekk hann fram hjá Mercury-bílnum.

En það sem hann sagðist hafa séð fyrr um nóttina er mun erfiðara að meta.

Ljós.

Raddir.

Hópur fólks.

Kona með barn.

Og ljós sem hurfu þegar hann kallaði eftir hjálp.

Ef þessi frásögn væri nákvæm gæti hún breytt málinu verulega.

Hún gæti þýtt að fleiri en mennirnir fimm hafi verið á staðnum.

Hún gæti jafnvel bent til þess að eitthvað hafi verið að gerast við Mercuryinn þegar Schons lá í Volkswagen-bílnum.

En við getum ekki farið svo langt.

Schons var veikur.

Hann hafði fengið vægt hjartaáfall.

Og samkvæmt síðari yfirferð Sacramento Bee á gögnum málsins viðurkenndi hann að hafa upplifað ofskynjanir.

Þess vegna er frásögn hans hvorki hægt að samþykkja sem staðreynd né henda algjörlega út.

Hann var þarna.

Hann sá Mercuryinn.

En við vitum ekki hvort fólkið, konan, barnið og ljósin voru raunverulega þar.

Vitnisburður hans opnar möguleika.

Hann lokar engum.

Þeir héldu að hjálp væri fram undan

Önnur skýring snýr ekki að því hvers vegna þeir komu í fjöllin heldur hvers vegna þeir héldu áfram eftir að þeir yfirgáfu bílinn.

Vegurinn lá áfram.

Daginn áður hafði snjóbíll skógarþjónustunnar farið eftir honum og þjappað snjóinn.

Í stað þess að standa kyrrir við Mercuryinn gætu mennirnir hafa talið að bygging, starfsstöð eða hjálp væri skammt undan.

Það væri ekki óskynsamlegt í fyrstu.

Ef þú telur að hjálp sé aðeins nokkur hundruð metra í burtu gengurðu.

Svo verða nokkur hundruð metrar að einum kílómetra.

Svo tveimur.

Þegar þú áttar þig á að ekkert er fram undan hefurðu þegar gengið langt.

Þá kemur önnur ákvörðun.

Snúa við eða halda áfram?

Í kulda, myrkri og þreytu getur sú ákvörðun orðið afdrifarík.

Þessi kenning passar að einhverju leyti við staðina þar sem mennirnir fundust.

Jack Madruga og Bill Sterling komust styttra.

Jackie Huett lengra.

Ted Weiher alla leið að skálanum.

Það gæti verið slóð hóps sem hélt áfram eftir veginum þar til mennirnir gátu ekki lengur haldið í við hina.

En við vitum ekki hvort það gerðist þannig.

Staðsetning líkamsleifa segir hvar menn enduðu.

Ekki endilega í hvaða röð þeir féllu eða hverjir voru saman þegar það gerðist.

Skálinn fannst — en hjálpin ekki

Ef við gefum okkur að Ted, Gary og hugsanlega Jackie hafi komist að skálanum verður næsti hluti sögunnar næstum jafn torskilinn og fjallvegurinn.

Þar var skjól.

Þar var matur.

Þar var hægt að fá hita.

Sumar birgðir voru notaðar.

Aðrar ekki.

Hvers vegna?

Ein möguleg skýring er einfaldlega líkamlegt og andlegt ástand mannanna.

Eftir langa göngu í snjó og kulda gætu þeir hafa verið örmagna, frostbitnir og ofkældir. Ofkæling getur skert dómgreind og valdið ruglingi. Verkefni sem virðast einföld fyrir heilbrigðan mann geta orðið erfið þegar líkaminn er farinn að bila.

Þá verður ráðgátan í skálanum kannski minna dularfull.

Ekki menn sem höfðu allt sem þeir þurftu en neituðu af óskiljanlegum ástæðum að nota það.

Heldur menn sem voru komnir í svo slæmt ástand að þeir gátu ekki lengur nýtt allt sem var í kringum þá.

Það er mögulegt.

En aftur vantar okkur vitnisburðinn sem gæti staðfest það.

Við vitum ekki í hvaða ástandi Ted var þegar hann kom inn.

Við vitum ekki hver var með honum.

Og við vitum ekki hver tók ákvarðanirnar inni í skálanum.

Gary fór eftir hjálp

Skórnir gera þessa kenningu næstum óhjákvæmilega.

Garys eigin tennis-skór fundust í skálanum.

Skór Teds voru horfnir.

Gary sjálfur var horfinn.

Það er því auðvelt að sjá fyrir sér atburðarásina.

Ted er orðinn of veikur til að ganga.

Gary skiptir um skó.

Breiðir yfir vin sinn.

Fer út.

Ætlar að finna hjálp.

Og deyr einhvers staðar í fjöllunum þar sem líkamsleifar hans finnast aldrei.

Þetta væri harmræn en rökrétt niðurstaða.

Og hún gæti jafnvel skýrt hvers vegna Ted var undir lökunum.

En hún gengur lengra en sönnunargögnin.

Við vitum ekki að Gary tók skó Teds.

Við vitum ekki að Gary breiddi yfir hann.

Við vitum ekki að Gary fór eftir hjálp.

Við vitum ekki einu sinni með fullri vissu að Gary var síðasti maðurinn með Ted.

Við höfum skó.

Tómt pláss.

Og mann sem fannst aldrei.

Það er ekki nóg til að breyta fallegri eða sorglegri skýringu í staðreynd.

Gary olli þessu

Svo er kenningin sem hefur fylgt málinu hvað lengst og þarf að meðhöndla af mestri varúð.

Gary hafði geðklofa.

Hann hafði átt erfitt tímabil nokkrum árum áður.

Hann var nýrri í vinahópnum.

Hann var aldrei fundinn.

Þess vegna hefur verið spurt hvort Gary hafi fengið geðrof, sannfært hina um að aka upp í fjöllin eða jafnvel ógnað þeim.

Vandamálið er einfalt.

Það eru engar sannanir fyrir því.

Árið 1978 hafði Gary samkvæmt þeim sem þekktu til meðferðar hans verið stöðugur um langt skeið. Hann tók lyfin sín, vann og hafði ekki sýnt merki um sambærilegt alvarlegt bakslag í um tvö ár.

Auðvitað útilokar það ekki að honum hafi getað versnað skyndilega.

En möguleiki er ekki sönnun.

Ekkert sýnir að Gary hafi neytt Jack til að aka.

Ekkert sýnir að hann hafi hótað vinum sínum.

Ekkert sýnir að hann hafi ráðist á þá.

Og sú staðreynd að hann fannst ekki breytir því ekki.

Ef líkamsleifar Gary hefðu fundist nokkur hundruð metrum frá skálanum árið 1978 hefði líklega miklu færra fólk litið á hann sem mögulega skýringu á hvarfi hópsins.

Fjarvera hans hefur gert hann dularfullan.

Hún hefur ekki gert hann sekan.

Kannski var engin ein skýring

Það kann að vera stærsta gildran í málinu.

Við leitum að einu augnabliki sem skýrir allt.

Einni ákvörðun.

Einni ógn.

Einni manneskju.

En kannski varð Yuba County Five ekki til vegna eins dularfulls atburðar.

Kannski var þetta keðja.

Röng beygja.

Ákvörðun um að halda áfram.

Bíll sem stöðvast við snjóinn.

Misskilningur um hversu langt væri í hjálp.

Gönguferð sem varð lengri en ætlað var.

Kuldi.

Þreyta.

Ofkæling.

Hópur sem tvístraðist.

Skáli sem fannst of seint.

Matur sem sumir gátu opnað en meiri birgðir sem þeir fundu ekki eða gátu ekki nýtt.

Maður sem varð rúmfastur.

Annar sem fór út og kom aldrei aftur.

Enginn einstakur hluti þeirrar atburðarásar þarf að vera ómögulegur.

En hún hefur einn stóran galla.

Við höfum ekki sannanir fyrir allri keðjunni.

Við getum aðeins séð afleiðingarnar.

Mercuryinn segir okkur að þeir óku upp í fjöllin.

Líkamsleifarnar segja okkur að að minnsta kosti fjórir þeirra gengu langt frá bílnum.

Skálinn segir okkur að Ted lifði í einhvern tíma.

Skórnir segja okkur að eigur Gary komust þangað.

Og tómið eftir Gary segir okkur ekkert.

Það er ástæða þess að málið hefur lifað svona lengi.

Ekki vegna þess að ekkert sé vitað.

Heldur vegna þess að svo margt er vitað.

Næstum nóg til að segja söguna.

Næstum nóg til að sjá hvað gerðist.

En í hvert sinn sem síðustu brotin virðast vera að falla á sinn stað vantar eitt þeirra.

Af hverju fóru þeir upp í fjöllin?

Af hverju yfirgáfu þeir bílinn?

Hver komst í skálann?

Hver breiddi yfir Ted?

Hvers vegna var allur maturinn ekki notaður?

Og hvað varð um Gary Mathias?

Eftir nær hálfa öld eru svörin enn einhvers staðar á milli Chico og fjallanna.

Það eru tvær leiðir út úr Chico.

Sú sem mennirnir fimm áttu að fara.

Og sú sem þeir fóru.

Önnur hefði komið þeim heim um kvöldið. Þar biðu fjölskyldur þeirra, rúmin þeirra og körfuboltabúningarnir sem þeir ætluðu að klæðast morguninn eftir.

Hin endaði við snjóinn.

Við vitum enn ekki hvers vegna þeir völdu hana.

Nær hálf öld er liðin frá föstudagskvöldinu 24. febrúar 1978.

Það ætti að hafa verið nóg.

Nóg af rannsóknum.

Nóg af viðtölum.

Nóg af leit.

Nóg af árum til að einhver segði frá.

En tíminn hefur ekki leyst Yuba County-málið.

Hann hefur aðeins gert sum svörin ólíklegri til að finnast.

Þeir sem vissu mest eru látnir eða horfnir.

Jack Madruga.

Ted Weiher.

Bill Sterling.

Jackie Huett.

Gary Mathias.

Fimm menn fóru inn í Mercury-bíl í Chico.

Enginn þeirra kom heim.

Við getum samt rakið ferðina að vissu marki.

Við getum sett þá í íþróttahúsið.

Við getum fylgt þeim inn í Behr’s Market rétt fyrir klukkan tíu.

Við vitum hvað þeir keyptu.

Kirsuberjaböku.

Sítrónuböku.

Súkkulaði.

Pepsi.

Mjólk.

Við getum sett þá aftur inn í Mercuryinn.

Síðan lokast dyrnar.

Og þar endar sagan sem einhver annar getur staðfest.

Næst þegar við sjáum bílinn eru mennirnir farnir.

Það er kannski þess vegna sem Mercuryinn er enn miðpunktur ráðgátunnar.

Ekki skálinn.

Ekki Gary.

Ekki einu sinni frásögn Joseph Schons.

Bíllinn.

Vegna þess að við skálann var hópurinn þegar kominn djúpt inn í neyðarástand.

Þá hafði kuldinn tekið yfir.

Mennirnir höfðu gengið langt.

Sumir höfðu líklega orðið frostbitnir og ofkældir.

Ákvarðanir sem teknar voru þar þurfa ekki að hafa verið teknar af heilbrigðu fólki við eðlilegar aðstæður.

En við Mercury-bílinn er vandinn annar.

Þar virðist enn hafa verið möguleiki á að snúa við.

Bensín var eftir.

Vélin gekk.

Bíllinn var ekki alvarlega skemmdur.

Þeir voru illa búnir til göngu í snjó.

Samt fóru þeir út.

Allir fimm.

Ef við vissum hvers vegna, gætum við hugsanlega skilið allt sem kom á eftir.

En það er einmitt spurningin sem enginn hefur getað svarað.

Kannski töldu þeir hjálp vera rétt handan við næstu beygju.

Kannski villtust þeir.

Kannski gerðist eitthvað við bílinn sem skildi ekki eftir sig ummerki.

Kannski sáu þeir eða heyrðu eitthvað sem fékk þá til að halda áfram.

Kannski var ákvörðunin miklu hversdagslegri en allar kenningarnar sem komu síðar.

Við vitum það ekki.

Og eftir því sem árin líða verður sífellt mikilvægara að segja þessi þrjú orð.

Við vitum ekki.

Þau eru ekki veikleiki í sögunni.

Þau eru sagan.

Því Yuba County Five er ekki ráðgáta vegna þess að ekkert fannst.

Þvert á móti.

Það fannst óvenju mikið.

Bíllinn fannst.

Jack fannst.

Bill fannst.

Jackie fannst.

Ted fannst.

Skálinn fannst.

Maturinn fannst.

Skór Gary fundust.

Kortin fundust.

Bíllyklarnir fundust.

Það eru ummerki nánast alla leiðina.

Og samt vantar atburðina sem tengja þau saman.

Það er eins og einhver hafi tekið sögu, rifið úr henni mikilvægustu síðurnar og skilið restina eftir í réttri röð.

Við sjáum hvar þeir byrjuðu.

Við sjáum afleiðingarnar.

Við sjáum ekki hvað gerðist á milli.

Kannski er skálinn grimmasta dæmið um það.

Ted komst þangað.

Einhver fann mat.

Einhver opnaði dósir.

Kerti var notað.

Garys skór voru þar.

Ted lá síðar undir átta lögum af lökum.

En hver var með honum?

Var Jackie þar um tíma?

Var Gary þar?

Voru fleiri?

Hver breiddi yfir Ted?

Var hann enn á lífi þegar það var gert?

Hvers vegna fór sá sem síðast var með honum?

Og vissi hann að meiri matur og hiti voru innan seilingar?

Enginn sem fannst gat svarað.

Sá eini sem hugsanlega hefði getað það var Gary.

Og Gary fannst aldrei.

Í eitt ár héldu fjölskyldurnar áfram að lifa með þessum spurningum.

Síðan komu fyrstu áramót hvarfsins.

Fjölskyldurnar skrifuðu sameiginlega opinbert bréf.

Þar var ekki reynt að leysa málið.

Ekki sett fram ný kenning.

Ekki reynt að gera mennina að persónum í einhverri ráðgátu.

Þær skrifuðu um það sem sat eftir.

Spurningar.

Biturð.

Stundum reiði.

Og eitt orð sem þær skrifuðu með hástöfum:

BEWILDERMENT. ALWAYS.

Undrun.

Ráðaleysi.

Alltaf.

Síðan beindu þær orðum sínum að öðrum foreldrum.

Haldið utan um syni ykkar.

Kyssið þá.

Segið þeim að þið elskið þá.

Vegna þess að þeir gætu farið út um dyrnar —

og aldrei komið aftur.

Þar liggur hinn raunverulegi þungi sögunnar.

Ekki í því hvort Joseph Schons sá konu með barn í myrkrinu.

Ekki í því hvort Gary tók skó Teds.

Ekki í því hvort röng beygja leiddi Mercuryinn upp í fjöllin.

Heldur í fimm tómum stöðum við morgunverðarborð.

Fimm fjölskyldum sem vöknuðu laugardagsmorgun og héldu fyrst að synir þeirra væru aðeins seinir.

Svo liðu klukkustundirnar.

Svo dagarnir.

Svo mánuðirnir.

Fjórar fjölskyldur fengu að lokum svar við einni spurningu.

Þær fengu að vita hvar synir þeirra voru.

Fjölskylda Gary fékk ekki einu sinni það.

Einhvers staðar í Sierra Nevada liggur fjallvegurinn enn upp í gegnum skóginn.

Veturinn kemur aftur á hverju ári.

Snjórinn leggst yfir veginn.

Spor hverfa.

Svo kemur vorið og þau fjöll sem eitt sinn földu fjóra menn opnast aftur.

Það er freistandi að horfa á þau og trúa því að svarið hljóti enn að vera þar.

Kannski er það.

Kannski finnast einhvern daginn líkamsleifar Gary Mathias.

Kannski mun ný uppgötvun skýra síðustu ferð hans.

En jafnvel það myndi ekki endilega leysa stærstu ráðgátuna.

Gary gæti fundist án þess að við fengjum nokkurn tíma að vita hvað var sagt inni í Mercury-bílnum eftir að mennirnir yfirgáfu Behr’s Market.

Hvers vegna Jack beygði frá heimleiðinni.

Hvers vegna hann hélt áfram þegar vegurinn varð verri.

Hvers vegna fimm menn gengu frá bíl sem gat enn flutt þá úr kuldanum.

Það augnablik hvarf með þeim.

Eftir stendur bíll á fjallvegi.

Kort í hanskahólfi.

Hálft súkkulaðistykki.

Snjór fram undan.

Og fimm menn sem höfðu alla ástæðu til að fara heim.

En gerðu það ekki.

Yuba County Five-málið er óleyst og mikilvægt er að greina á milli þess sem er staðfest, þess sem sjónarvottar sögðust hafa upplifað og þeirra kenninga sem hafa orðið til á þeim áratugum sem liðnir eru frá hvarfinu.

Greinin byggir fyrst og fremst á ítarlegri samtímaumfjöllun Cynthia Gorney í The Washington Post frá 6. júlí 1978 og rannsókn Benjy Egel fyrir The Sacramento Bee frá 2019. Við gerð þeirrar síðarnefndu fékk Egel að skoða gögn Yuba County Sheriff’s Office og ræddi við eftirlifandi aðstandendur og rannsakendur málsins. Aðrar samtímaheimildir hafa verið notaðar til samanburðar og staðfestingar. Tilvist þessara lykilheimilda og frekari samtímaumfjöllunar er einnig staðfest í heimildaskrám sem vísa m.a. í Los Angeles Times frá mars og júní 1978. (History Defined -)

Heimildir eru ekki sammála um öll smáatriði. Þar munar meðal annars um mat á því hversu lengi Ted Weiher lifði eftir hvarfið og dagsetningar eða nákvæma atburðaröð sumra funda. Þar sem slíkar mótsagnir skipta máli fyrir frásögnina eru þær ekki faldar heldur teknar sérstaklega fram.

Frásögnin er skrifuð í bókmenntalegum stíl. Þar sem atburðir eru settir fram sem sena geta umhverfislýsingar, hrynjandi, hreyfingar og önnur minni háttar atriði verið dramatískt endursköpuð út frá staðfestum atburðum og þekktum aðstæðum. Slík endursköpun á ekki að bæta nýjum sönnunargögnum eða efnislegum staðreyndum við málið. Hugsanir, samtöl eða fyrirætlanir mannanna fimm eru ekki sett fram sem staðreyndir nema heimildir styðji þær.

Sérstaklega skal tekið fram að engar sannanir hafa komið fram um að Gary Mathias hafi valdið hvarfi eða dauða vina sinna. Geðklofagreining hans er hluti af staðfestri sögu hans en er ekki sönnun þess að veikindi hans hafi komið atburðunum af stað. Gary Mathias fannst aldrei og örlög hans eru enn óþekkt.

Helstu heimildir

Cynthia Gorney — „5 ‘Boys’ Who Never Come Back“, The Washington Post, 6. júlí 1978. Ítarleg samtímafrásögn byggð á viðtölum við fjölskyldur og rannsakendur, með upplýsingum um hvarfið, Mercury-bílinn, Joseph Schons, leitina, skálann og fund líkamsleifanna. (History Defined -)

Benjy Egel — „Out in the Cold“, The Sacramento Bee, 26. febrúar 2019. Tvískipt rannsóknarumfjöllun þar sem farið var yfir gögn Yuba County Sheriff’s Office ásamt viðtölum við aðstandendur og rannsakendur. Hún er sérstaklega mikilvæg varðandi gögnin úr skálanum, Gary Mathias og atriði þar sem síðari yfirferð málsins leiðréttir eða dýpkar eldri fjölmiðlaumfjöllun. (Apple Podcasts)

Dave Smollar — „Missing 5: Foul Play Suspected“, Los Angeles Times, 10. mars 1978. Samtímaumfjöllun frá fyrstu vikum rannsóknarinnar. (Apple Podcasts)

Cathleen Decker — „Mystery of 5 Men Lost in Sierra Deepens“, Los Angeles Times, 19. júní 1978. Samtímaumfjöllun birt þegar líkamsleifar fjögurra mannanna höfðu fundist og leit að Gary Mathias stóð yfir eða var að ljúka. (Apple Podcasts)

United Press International — „Mystery Lingers: Why Did 5 Go Into Woods?“, The Sacramento Bee, 14. júní 1978. Samtímafrétt um spurningarnar sem rannsóknin stóð frammi fyrir eftir fund mannanna. (Apple Podcasts)